اس تاد، گ روه مهندس ی بهداش ت حرف ه ای، دانش کده بهداش ت، دانش گاه عل وم پزش کی اصفه ان، اصفه ان، ای ران.
دانش جوی کارشناس ی ارش د، گ روه مهندس ی بهداش ت حرف ه ای، کمیت ه تحقیق ات دانش جویی، دانش کده بهداش ت، دانش گاه عل وم پزشـکی اصفه ان، اصفه ان، ای ران.
اس تادیار،گروه آم ار و اپیدمیول وژی، دانش کده بهداش ت، دانش گاه عل وم پزش کی اصفه ان، اصفه ان، ایران.
9436423690

نویسـنده مسـئول: احس ان ال ه حبیب ی. اس تاد، گ روه مهندس ی بهداش ت حرف ه ای، دانش کده بهداشـت، دانش گاه عل وم پزش کی اصفه ان، اصفهـان، ایـران. ایمیـلhabibi@hlth.mui.ac.ir :
چکیده
مقدمه: اختلالات اس کلتی عضلانی از مش کلات بهداش تی مهم در پرس تاران اس ت. ازجمله دلایل مهم آن وظیفه جابجای ی بیم ار میباش د. روش ه ای مختلف ی ب رای ارزیابی ش یوه های حمل بیمار پرس تاران، ایجاد ش ده اس ت.
یک ی از کاربردی تری ن ای ن روشه ا روش (Direct Nurse Observation Instrument) DINO میباش د. ای ن مطالع ه باه دف ارزیاب ی کارآم دی روش DINO جه ت ب رآورد ریس ک ابتلا به اخت لالات اس کلتی عضلانی ناشی از جابجایی بیمار در پرسنل پرستاری بیمارستان انجام شد.
روش کار: ایــن مطالعــه بهصــورت مقطعــی در بیــن 250 نفــر از پرســنل پرســتار شــاغل در بیمارســتانهای آموزشــی دانشــگاه علــوم پزشــکی اصفهــان در ســال 1394 انجــام گردیــده اســت. دادههــا بــا اســتفاده از پرسش نامه نوردی ک و چ ک لیس ت ش اخص DINOگ ردآوری گردی د. روای ی و پایای ی چکلیس ت DINO
مقدمه
اختلالات اس کلتی عضلانی یکی از عوامل ش ایع آس یب های ش غلی و ناتوانی در کش ورهای درحال توس عه و ش ایع ترین علت ناتوانی مرتبط ب اکار و درنتیج ه تحمی ل هزینه ه ای مال ی و درمان ی اس ت 1], 2[. اخـ تلالات اسـ کلتی عضـ لانی یکـ ی از مشـ کلات اصلی سلامت در کارکن ان خدم ات درمان ی و یکـ ی از عوام ل مه م ناتوان ی در حرفه پرس تاری بـ ه شـ مار می رود ]3[.
پرســتاران بــا توجــه بــه این کــه بیشــترین بخــش از کارکنــان بخــش درمــان را بــه خــود اختصــاص داده انــد دارای شــغلی بــا نیازمندی ه ای فیزیک ی ب الا ش ناخته ش ده اند و ب ه همی ن عل ت در مع رض خط ر ابتلا به اختلالات اس کلتی عضلانی با کار می باش ند ]4, 5[. مطالعات گوناگون نش ان داده اند که پرس تاران بیمارس تانی بیشتر از سـایر کارکنـان بخـش درم ان تح ت تأثیـرWork-) WMSD (related Musculoskeletal Disordersقــرار می گیرنــد ]6-
.]8
تقریب اً 30 %از اف رادی ک ه در بخ ش درم ان مش غول ب کار هس تند کار خ ود را از نظ ر فیزیک ی پراس ترس می دانن د، درحالی ک ه بی ش از60% دســتیاران پرســتاری ایــن احســاس را در مــورد شغلشــان دارن د ]9[. اگرچ ه WMSDs از ن وع اخت لالات چند علتی می باش د که می تواند ش امل عوام ل فیزیکی، س ازمانی، روان ش ناختی و فردی باشــند ]01[، امــا مطالعــات اخیــر گــزارش کرده انــد کــه حمــل بیمــار (شــامل حرکــت دادن بیمــار یــا تغییــر وضعیــت بیمــار)، وضعیــت بدنــی ایســتا، وظایــف یکنواخــت و خســته کننده و فشــار زمانــی عوامــل خطــر اصلــی MSDsمی باشــند 11], 21[.
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04017 ]

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04017 ]

ب ا توج ه ب ه اظه ارات پرس تاران، حم ل بیم ار به عن وان یک ی ازوظای ف ب ا نیازمندی ه ای فیزیک ی ب الا در کارکن ان بخ ش درم ان ب وده و پراس ترس ترین بخ ش کاری آن ه ا محس وب می ش ود ]31-51[. ادع ا ش ده ک ه بی ش از 50 درص د MSDs روی داده در س ال
2008 در آمریــکا مربــوط بــه آســیب های ناشــی از حمــل بیمــار ب وده اس ت ]61[. حم ل بیم ار مس تلزم مجموع ه ای از ح رکات و حالات بدنی اس ت که باعث وارد ش دن نیروی زیادی بر س تون فقرات هن گام جابجا کردن یا تغییر حالت بدن ی بیمار می گردد] 71[. اعتقاد ب ر ای ن اس ت کـه یک ی از راه ه ای پیش گیری از چنی ن عوارض ی، اســتفاده از روش هــای ایمــن در جابجایــی می باشــد کــه بــار وارده بر سیس تم اس کلتی عضلانی را حی ن جابجایی بیم ار کاهش می دهد ]81[.
بررســی تکنیک هــای مــورد اســتفاده پرســتاران در جابجایــی بیم ار و همچنی ن ارزیاب ی عوامـل خط ر ایجادکنن ده آس یب های اس کلتی عضلان ی می توان د مبن ای مناس بی ب رای طراح ی و اجرای برنامه هــای مداخلــه ای ارگونومیــک و بهبــود شــرایط کاری پرســتاران باشــد 19], 02[.
ازجملــه روش هــای ارزیابــی نحــوه جابجایــی بیمــار به وســیله پرســتاران، روش شــاخص DINO می باشــد کــه توســط موسســه بهداشــت حرفــه ای و ایمنــی Hellenic در ســال 2004 در ســوئد ارائه شــده اســت ]81[. DINO مخفــف Direct Nurse” “Observation Instrumentبــه معنــی” ابــزار مشــاهده مس تقیم پرس تار” ب وده ک ه جه ت ارزیاب ی روش کار پرس تاران در طـی جابجای ی بیمـار اسـتفاده می ش ود. شـامل ی ک چک لیس ت ب ا 16 سـؤال می باش د ک ه ه ر سـؤال دارای ی ک امتیـاز اس ت و امتیــاز نهایــی از مجمــوع ایــن امتیازهــا بــه دســت می آیــد. ایــن روش بــرای شناســایی و ارزیابــی تکنیــک کاری کــه به صــورت ناایمــن انجــام می شــود، مــورد اســتفاده قــرار می گیــرد.
روش DINOاز روش Pateتوس عه داده ش ده اس ت؛ روش pate در س ال 2000 توس ط ژلب رگ و هم کاران ]12[ ایج اد ش ده و روایی و پایای ی آن م ورد تائی د ق رار گرفت ه اس ت. در ای ن روش ابت دا نح وه جابجایــی بیمــار توســط پرســتار، به وســیله دوربیــن فیلم بــرداری ضب ط ش ده و موردبررس ی ق رار می گی رد. روش ذک ر ش ده دارای 24 ســؤال می باشــد. روش DINOمحدودیت هــای روش Pate مث ل اس تفاده از دوربی ن فیلم ب رداری و حج م ب الای س ؤال (24 س ؤال) را ندارد و به آسانی توسط کارش ناس در محل تکمیل می شود. این روش علاوه بر س هولت اس تفاده و اقتصادی ب ودن آن دربرگیرنده آنالیز پوس چر پرس تار در فعالیت هایی مانند حرکت دادن و بلند کردن بیم ار هم راه ب ا حف ظ ایمن ی و کرام ت وی اس ت. ارزیاب ی ب ا ای ن روش نی از ب ه وس ایل و تجهی زات خاص ی نداش ته بنابرای ن در ه ر دو حیط ه درمان ی و آموزش ی کارب رد دارد. از ایـن روش می ت وان در ارزیابــی برنامه هــای آموزشــی حمــل بیمــار، بــرآورد میــزانانطب اق ب ا روش ه ای آم وزش داده ش ده ب ه پرس تار در جابجای ی بیمــار و همچنیــن بــرآورد تکنیــک کار پرســتار به عنــوان روشــی بــرای اندازه گیــری کیفیــت ارائــه خدمــات اســتفاده نمــود ]81, 22[.
ایــن مطالعــه باهــدف ارزیابــی کارآمــدی روش DINO جهــت برآورد ریس ک ابتلا ب ه اختلالات اس کلتی عضلانی ناش ی از جابجایی بیم ار در کارکن ان پرس تاری بیمارس تان های وابس ته ب ه دانش گاه علــوم پزشــکی اصفهــان انجــام گردیــد.
روش کار
مطالعــه حاضــر از نــوع مطالعــات مقطعــی می باشــد کــه در ســال 1394 در 5 بیمارســتان وابســته بــه دانشــگاه علــوم پزشــکی اصفهــان انجــام شــده اســت. جمعیــت مــورد مطالعــه شــامل250 نف ر از کارکن ان پرس تاری (اع م از پرس تار و کم ک بهی ار) دارای وظیف ه جابجای ی بیم ار ب وده ک ه ب ا اس تفاده از روش نمونه گی ری تصادفــی طبقــه ای تسهیم به نســبت انتخــاب شــدند، بطوریکــه در آن هــر بیمارســتان به عنــوان یــک طبقــه در نظــر گرفتــه شــد. معیــار ورود بــه مطالعــه داشــتن ســابقه کار بیــش از یــک ســال و معیــار خــروج داشــتن ســابقه بیماری هــا و حــوادث مؤثــر بــر دس تگاه اس کلتی عضلانی ب ود. همچنین ه ر یک از نمونه ه ا نیز قبل از ش رکت در مطالعه فرم رضایت مندی از ش رکت در مطالعه را تکمیل کردنــد و جهــت رعایــت اصــول اخلاقــی بــه واحدهــای پژوهــش اطمین ان داده ش د که پرس ش نامه ها بی نام و اطلاعات اف راد محرمانه ب وده و نتای ج تنه ا به ص ورت کل ی گ زارش خواه د ش د.
ابــزار گــردآوری داده هــا شــامل پرسشــنامه اســتاندارد نوردیــک جه ت تعیی ن ش یوع اخت لالات اس کلتی عضلان ی در اف راد م ورد مطالع ه ]32[ بود، ویرایش فارس ی این پرسش نامه در مطالعه چوبینه و هم کاران اعتب ار س نجی و روای ی و پایای ی آن تائی د ش ده اس ت ]42[ ایــن پرســش نامه اطلاعــات دموگرافیــک و شــیوع اختــلالات اس کلتی عضلان ی را م ورد س نجش ق رار می ده د.
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04017 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04017 ]

همچنیــن چک لیســت DINO کــه شــامل ســه فــاز می باشــد: فــاز آمادگــی، فــاز عملکــرد و فــاز نتایــج کــه مجموعــاً دارای 16 آیتــم (ســؤال) می باشــد معیــار مشــاهده اســت و بــه وســیله کارشــناس مشــاهده گر تکمیــل گردیــد. بخــش اول و ســوم چک لیســتDINO بــا مقیــاس بلــه و خیــر می باشــد (بلــه دارای امتیــاز 1 و خیــر دارای امتیــاز 0 می باشــد). امــا آیتم هــای بخــش دوم ک ه مرب وط ب ه ف از عملک رد می باش د دارای 5 نقط ه مقی اس از 0 ت ا 4 می باش ند (امتی از مقی اس صف ر براب ر 0، امتی از مقی اس یــک برابــر 52/0، امتیــاز مقیــاس دو برابــر 5/0، امتیــاز مقیــاس ســه برابــر75/0و امتیــاز مقیــاس چهــار برابــر 1در نظــر گرفتــه می شــود). نتایــج نهایــی DINOاز حاصــل جمــع امتیــازات ســه فــاز مذکــور بــه دســت می آیــد. امتیــاز نهایــی عــددی بیــن صفــر تــا 16 می باشــد کــه در آن بهتریــن امتیــاز (عــدد 16) بــه معن ای انج ام کار حم ل بیم ار ب ا تکنی ک ایم ن توس ط پرس تار می باشــد 18], 22[. بــرای تعییــن روایــی چک لیســت DINO از دو روش روایــی صــوری (Face validity) و روایــی محتوایــی (content-related validity)اس تفاده ش د. ابت دا پرسش نامه ب ه فارس ی ترجم ه ش د و ف رم ترجمه ش ده در اختی ار یک ی از اس اتید زب ان انگلیس ی ک ه از نس خه اصل ی (انگلیس ی) پرسش نامه آگاه ی نداشــت قــرار داده شــد تــا بــا اســتفاده از روش ترجمــه معکــوس، آن هــا را بــه انگلیســی برگــردان نمایــد. ســپس نســخه انگلیســی ویرایــش فارســی پرســش نامه بــا نســخه اصلــی آن مقایســه و اصلاح ات جزئ ی اعم ال ش د و ف رم نهایی پرسش نامه تهی ه گردید و درنهای ت روایی صوری و محتوایی چک لیس ت DINO توس ط 3 نفر از متخصصی ن رش ته بهداش ت حرف ه ای بررس ی و م ورد تائی د ق رار گرف ت.
بــرای بررســی پایایــی بیــن مشــاهده گران Inter observer) (reliabilityدر 10 درصــد نمونه هــا (25 نفــر) چک لیســت DINOبه طــور جداگانــه توســط دو مشــاهده گر به صــورت همزمــان تکمیــل شــد و نتایــج به دســت آمده از طریــق درصــد توافــق ضریــب کاپــا مــورد تحلیــل قــرار گرفــت. مقــدار شــاخص کاپــا بیــن صفــر تــا یــک می باشــد و هرچــه بــه یــک نزدیک تــر باشــد نشــان دهنده توافــق بیشــتر اســت. ضریــب کمتــر از 4/0 نشــان دهنده توافــق ضعیــف، بیــن 4/0 تــا 75/0 توافــق خــوب و ضری ب ب الای 75/0 نی ز توافـق عال ی را بی ان می نمای د. طب ق نتایــج به دســت آمده میــزان توافــق بیــن مشــاهده گران در تمامــی س ؤالات چک لیس ت در ناحی ه عال ی (ب الای 75/0) ق رار داش ت. تجزیه وتحلیــل داده هــای مطالعــه بــا اســتفاده از نرم افــزار SPSS نســخه 19 انجــام گرفــت و مقــدار P کمتــر از 05/0 به عنــوان ســطح معنــاداری در نظــر گرفتــه شــد. از آمــار توصیفــی جهــت توصیــف متغیرهــا اســتفاده شــد. جهــت تجزیه وتحلیــل داده هــا از آزمون ه ای ت ی مس تقل، کای دو و رگرس یون لجس تیک اس تفاده ش د.
یافته ها
بــر اســاس نتایــج به دســت آمده، میانگیــن و انحــراف معیــار ســن نمونه هــای تحقیــق 63/6 ± 65/34 ســال می باشــد کــه 8/80 درص د آن ه ا را زن ان و 2/19 درص د را م ردان تش کیل داده بودن د. از میــان ایــن افــراد 4/70 درصــد متأهــل و 6/29 درصــد مجــرد بودن د. میانگی ن و انح راف معیـار سـابقه کار براب ر 71/6 ± 3/01 س ال ب ود. ش غل 8/84 درص د از ش رکت کنندگان پرس تار و 2/15درصــد آن هــا کمــک بهیــار بودنــد. و 84 درصــد نمونه هــا شــیفت کار بودنــد. همچنیــن جــدول 1 در خصــوص مقایســه میانگیــن متغیرهــای دموگرافیــک بیــن پرســتاران دارای علائــم و پرســتاران ب دون علائم اختلالات اس کلتی عضلانی می باش د. آنالیز آماری نش ان داد کــه اختــلاف میانگیــن ســنی و ســابقه کار در هــر دو گــروه ازنظــر آمــاری معنــی دار می باشــد به عبارت دیگــر شــیوع علائــم اختلالات اس کلتی عضلانی با افزایش متغیر دموگرافیک س ن و سابقه کار افزای ش یافت ه اس ت (0/001 .(P > ام ا بی ن ای ن اخت لالات و س ایر متغیره ای دموگرافی ک نمونه ها ارتب اط آماری معن ادار نبود (05/0.(P <
یافته هــای حاصــل از پرسشــنامه نوردیــک نشــان داد کــه 6/87 درص د از اف راد موردمطالع ه در ط ی 12 م اه گذش ته در ی ک ی ا چن د ناحی ه از اندام ه ای دس تگاه اس کلتی عضلان ی خـود دچـار اخت لال بوده اند. میزان ش یوع ای ن اختلالات در هر ی ک از اندام ها در ش کل ش ماره 1بیان ش ده اس ت.
نتایــج حاصــل از چک لیســت DINO نشــان داد کــه میانگیــن امتی از نهای ی براب ر 73/9 ب ا انح راف معی ار 8/1 ب ود. کمتری ن امتی از براب ر 7 و بیش ترین امتی از 5/14 ب ود. ب ا توج ه ب ه این ک ه امتیازبنــدی شــاخص DINO بیــن عــدد صفــر تــا عــدد 61 می باشــد، در ارزیابــی حمــل بیمــار هیچ یــک از نمونه هــا امتیــاز پایین تــر از 7 و همچنیــن امتیــاز بالاتــر از 5/14 یافــت نشــد. در جدول ه ای ش ماره 2 تا 4 نتایج بررس ی تکنیک ه ای جابجایی بیمار پرس تاران با چک لیست DINO در سه فاز آن نمایش داده شده است.
در فــاز اول چک لیســت DINO یعنــی فــاز آمادگــی کــه 8/43 درص د امتی از نهای ی ش اخص DINO را ش امل می ش ود 7 آیت م موجــود می باشــد. و پاســخ ها به صــورت بلــه و خیــر می باشــد. نتای ج حاصل ه نش ان داد ک ه تنه ا در 2/7 درص د از حم ل بیمارهای صــورت گرفته شــده بیمــاران تشــویق بــه همــکاری نمی شــوند، در
101 مــورد از مشــاهدات صــورت گرفتــه (4/40 درصــد) فضــای کاف ی ب رای حم ل بیم ار وج ود نداش ت. در 4/12 درص د م وارد ویلچ ر در مح ل موج ود نب ود. همچنی ن ارتف اع تخت ه ا در 8/88 درص د مش اهدات ب رای حم ل بیم ار مناس ب نب ود. در 6/85 درصد حمل ه ای بیم ار وس ایل کمک ی حم ل بیم ار وج ود نداش ت و در
90 درصــد مــوارد از ایــن وســایل به درســتی اســتفاده نمی شــد. و درنهای ت در 16 درص د از مش اهدات تع داد پرس تاران کاف ی نب ود. در ف از دوم (ف از عملک رد) س ؤالات در ارتب اط ب ا چگونگ ی عملکرد پرس تار در حفظ تع ادل بیمار، همکاری وی، کاه ش حرکات اضافی و می زان ب ار و فش ار وارده ب ر پش ت و ش انه پرس تار در ط ی جابجایی بیمــار اســت. ایــن فــاز 5/37 درصــد از امتیــاز نهایــی شــاخص DINOرا دارا می باشــد.
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04017 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04017 ]

نتایــج حاصــل از بررســی فــاز ســوم چک لیســت (فــاز نتایــج)ک ه 7/19 درص د امتی از نهای ی ش اخص DINO را دارا می باش دنش ان داد ک ه تنه ا در 6/7 درص د م وارد روش انتخاب ش ده حم ل توس ط پرس تار باع ث درد ب رای بیم ار ش ده اس ت. همچنی ن در 6/3 درص د م وارد روش م ورد اس تفاده باع ث ایج اد ت رس ی ا ع دم اطمین ان در بیم اران گردی ده اس ت و درنهای ت در 6/59 درص د از حمل هــا، بیمــار در انتهــای جابجایــی در وضعیــت مناســب قــرار نگرفت ه بودن د.
در بررس ی ارتب اط بی ن ش اخص DINO و می زان ش یوع اختلالات اس کلتی عضلانی، نتایج حاصل از پردازش رگرس یون لجس تیک نشان داد ک ه ب ا تعدی ل اث ر متغیره ای مخ دوش گر س ن و س ابقه کار(بر اســاس خروجــی جــدول شــماره 1)، امتیــاز نهایــی چک لیســت DINOارتب اط معن اداری ب ا می زان ش یوع ای ن اخت لالات دارد
جدول 1: مقایسه متغیرهای دموگرافیک بین پرستاران دارای علائم اختلالات و بدون علائم اختلالات اسکلتی عضلانی در یک سال گذشته) 052 = n(
متغیرهای دموگرافیکعلائم اختلالات اسکلتی عضلانیP Value
داردندارد
سن، انحراف معیار ± میانگین41/6 ± 3/3582/ 5± 7/2901/000
سابقه کار، انحراف معیار ± میانگین80/6 ± 88/1021/5 ± 61/60/000
قد، انحراف معیار ± میانگین1/7 ± 164/652/7 ± 164/870/875
وزن، انحراف معیار ± میانگین48/01 ± 65/6592/01 ± 77/650/920
شاخص توده بدنی، انحراف معیار ± میانگین64/2 ± 88/1958/2 ± 68/190/973
جنس ،%02/318
مرد3/837/16
زن6/884/11

شغل ،%0/704
پرستار3/877/12
بهیار5/895/10
شیفت کار ،%0/651
عادی8/902/9
نوبت کار6/864/13
1 آزمون t مستقل 2 آزمون کای دو.
(0/001 P > و0/533 – = ضریــب رگرســیونی) بطوریکــه شــانس
ابت لا به اختلالات اس کلتی عضلانی با افزای ش امتیاز DINOکاهشمی یاف ت (0/587 = نس بت ش انس).
0
10
20
30
40
50
60
70
80

58
,
20
42
00
,
15
,
38
40
,
00
60
,
75
00
64
,
29
40
,

0

10

  • 1

پاسخ دهید